|
Allah'ın (cc) fiili sıfatlarında zaman sorunu |
|
|
|
Sayfa 5 Toplam 8
Ehl-i Sünnet, iradenin yenilenmesi için başka bir iradeye daha ihtiyaç duyulduğu konusunda ısrar etmektedir. Iradenin yeni bir iradeye dayandırılması, her irade için geçerli olması gerekir. Bu durumda ezeli irade de aynı duruma dahil oluyor ki, bu kabul edilemez. Çünkü irade için başka bir irade, iradeyi ortadan kaldırmaktadır. Dolayısıyla irade, özelliği itib ariyle başka iradeye ihtiyaç duymaz. Zira irade eden varlığın kendisidir. Asıl itib ariyle irade zaten varlığın bizzat kendisine dayanmaktadır. Dolayısıyla baş ka bir iradeye dayanmasına gerek olmadığı kanaatindeyiz. Ehl-i Sünnet alimleri ise iradenin yen ilenmesini tasvip etmiyor ve şöyle diyor:
“Eğer irade kendisiyle irade olunan şeydir, irade, tekrar irade edilmez diye bir itiraz gelecek olursa, buna şöyle cevap veririz: Niçin kendi sözlerini göz ardı ediyorlar da bilginin yanında irade olmadan fiilin vaki olmasının muhal olduğu görüş üne sarılıyorlar? Yoksa lafı uzatmanın anlamı yoktur.”
Cüveynî, burada Mu’tezile kelamcılarının iradenin zati olmasını savunmalarının yanında fiillerin vaki olması için iradenin gerekliliğini savunmalarının bir biriyle bağdaşmadığını vurguluyor. Şunu söyleyebiliriz ki, yaratmanın olması için bilgi ve irade şarttır. Yine bilginin olması için de irade şart koşulabilir. Ancak iradenin olması için yeniden bir irade şart koşulamaz. Fakat iradenin olması için bilgi ş art koşulabilir. Çünkü bilgi olmadan iradenin olması imkansızdır. Zira hiçbir şah ıs bilmediğini irade edemez. Allah’ın irad esinin tecellisinin yinelenmesine yani Allah’ın her hangi bir zamanda irade etmesine bir engelin olması düşünülmemeli. Böyle bir düşünce Allah’ın iradesinin ezelle sınırlanması ve artık yeni bir ş eyler irade edemez düşüncesini çağrış tırabilir. Allah’ın irade vasfının ezelî olması onun her şeyi ezelde irade edip, daha sonraları irade edememesini gerektirici olamaz. Allah bu tür şeylerden münezzehtir. Ayrıca, Onun bu iradesini kullanmasının yinelenmesi de kıdem sıfatına zarar vermesi düş ünülemez. Böyle düş ünce yukarıdaki gibi Allah’ı sınırlamaya götürür ki, Allah, bu tür ş eylerden münezzehtir.
|
